15. เทคโนโลยีชีวภาพเพื่อขยายพันธ์และปรับปรุงพันธุ์สัตว์

การสืบพันธุ์ตามธรรมชาติทำให้สิ่งมีชีวิตสามารถดำรงเผ่าพันธุ์และทวีจำนวนขึ้น ในปัจจุบันประชากรโลกเพิ่มขึ้น ความต้องการอาหารก็เพิ่มมากขึ้นด้วย ไม่เพียงพอต่อความต้องการ จึงมีการนำเทคโนโลยีชีวภาพมาขยายพันธุ์และปรับปรุงพันธุ์ เพื่อให้ได้ผลผลิตเพิ่มขึ้น คุณภาพดีขึ้น เช่น เทคโนโลยีการผสมเทียม
การถ่ายฝากตัวอ่อน การโคลน เป็นต้น

15.1   การผสมเทียม
           การผสมเทียมอาศัยหลักการผสมกันของเซลล์สืบพันธุ์เพศผู้กับเซลล์สืบพันธุ์เพศเมีย
โดยไม่ต้องมีการจับคู่ผสมพันธุ์กันตามธรรมชาติ ในการผสมเทียมสัตว์มีทั้งสัตว์ที่มีการปฏิสนธิภายใน
เช่น โค กระบือ  แพะ  โดยมนุษย์เป็นผู้ฉีดเชื้ออสุจิของสัตว์เพศผู้ซึ่งเป็นพ่อพันธุ์ที่แข็งแรง
เข้าไปในอวัยวะสืบพันธุ์เพศเมีย  ในระยะที่กำลังเป็นสัด(ระยะที่ไข่สุก) เซลล์อสุจิจะเข้าไปผสม
กับเซลล์ไข่เกิดการปฏิสนธิ  สัตว์เพศเมียจะตั้งท้องขึ้น  ดังภาพที่  15.1    ส่วนสัตว์ที่มี
การปฏิสนธิภายนอก เช่น ปลาต่าง ๆ ก็สามารถทำได้ เช่นกัน  ดังภาพที่ 15.2

ภาพที่ 15.1 การผสมเทียมในสัตว์ที่มีการปฏิสนธิภายใน
ที่มาภาพ : http://vorawutaq.blogspot.com/2013/08/artificial-insemination.html

ภาพที่ 15.2 การผสมเทียมในสัตว์ที่มีการปฏิสนธิภายนอก
ที่มาภาพ : https://sites.google.com/site/karsubphanthukhxngsatw/home/kar-khyay-phanth-satw

15.2   การถ่ายฝากตัวอ่อน
           การนำตัวอ่อนของสัตว์ที่เกิดจากการผสมเทียมจากพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ที่คัดเลือกไว้แล้ว
แล้วนำตัวอ่อนออกจากมดลูกของแม่พันธุ์สัตว์(ตัวให้) ไปฝากไว้ในมดลูกของสัตว์เพศเมีย
ตัวอื่น (ตัวรับ) หลาย ๆ ตัวอุ้มท้องแทนจนคลอด โดยที่ตัวรับไม่จำเป็นต้องเป็นพันธุ์ดี ก็สามารถ
ได้สัตว์พันธุ์ดีเหมือนพ่อพันธุ์ แม่พันธุ์   ซึ่งโดยปกติสัตว์พวกโคกระบือ ตัวเมียจะตกไข่ครั้งละ 1 เซลล์
แต่สามารถกระตุ้นให้ตกไข่ครั้งละหลาย ๆ เซลล์ได้ โดยการฉีดฮอร์โมน เมื่อเกิดการผสมกับพ่อพันธุ์
จึงได้เอ็มบริโอหลายตัวในคราวเดียว จากนั้นเก็บเอ็มบริโอจากมดลูกของแม่พันธุ์ก่อนที่จะฝังตัวใน
ผนังมดลูก แล้วไปฉีดเข้าในมดลูกของแม่วัวตัวรับหลาย ๆ ตัว  ดังภาพที่ 15.3 การถ่ายฝากตัวอ่อน
นิยมทำในสัตว์ที่ตกลูกครั้งละ 1 ตัว และระยะเวลาท้องนาน เช่น  โค กระบือ

ภาพที่ 15.3 การถ่ายฝากตัวอ่อน
ที่มาภาพ : https://sites.google.com/site/fonbee22/hnwy-thi-3-thekhnoloyi-chiwphaph/3-5-kar-thay-faktaw-xxn

15.3 การโคลน
         การสร้างสิ่งมีชีวิตใหม่ที่มีลักษณะทางพันธุกรรมเหมือนกันทุกประการกับต้นแบบ  นำนิวเคลียส
ของเซลล์ร่างกายของสัตว์ชนิดเดียวกัน(เพศใดก็ได้) ที่มีสายพันธุ์ดี  มาใส่ในเซลล์ไข่จากสัตว์เพศเมีย
ซึ่งดูดเอานิวเคลียสออก  แล้วใช้ไฟฟ้ากระตุ้นให้นิวเคลียสและไข่เป็นหนึ่งเดียวกัน  นำไปเพาะเลี้ยง
ให้เจริญเติบโตเป็นเอ็มบริโอ แล้วนำเอ็มบริโอไปถ่ายฝากในมดลูกของสัตว์เพศเมียที่เป็นตัวรับ
จนกระทั่งคลอดออกมาเป็นสัตว์ที่มีลักษณะและพันธุกรรมตามเซลล์ต้นแบบ (เจ้าของนิวเคลียส)
ดังภาพที่ 15.4    นิยมใช้การโคลนในสัตว์พวกหมู โค แพะ แกะ

ภาพที่ 15.4 การโคลนแกะดอลลี่
ที่มาภาพ : http://takanoex.exteen.com/20080928/entry-1/page/969

ภาพที่ 15.5 แกะดอลลี่กับแกะต้นแบบ
ที่มาภาพ : https://sites.google.com/site/biotechnology510/cloning

 

รวบรวมจาก
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.2554. หนังสือเรียนรายวิชาวิทยาศาสตร์พื้นฐาน
วิทยาศาสตร์ 4 . กรุงเทพฯ : องค์การค้าของ สกสค.
ศรีลักษณ์  ผลวัฒนะ เจียมจิต กุลมาลา . 2559. หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์ ม .2 . กรุงเทพฯ :
บริษัทแมกแอ็ดดูเคชั่น จำกัด.
http://www.satriwit3.ac.th/files/1110061313273950_14121310105520.ppt  สืบค้นเมื่อ 18 พ.ค. 60
http://www.thaibiotech.info/advantages-of-cloning.php  สืบค้นเมื่อ 18 พ.ค. 60

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s